Η Κούβα και ο καμεραμάν: ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ για την σοσιαλιστική Κούβα

Παρά το ότι το Netflix κατηγορείται για υπερπροβολή της βίας και του σεξ, αν κάποιος έχει την υπομονή να ψάξει καλά σε αυτήν την αχανή πλατφόρμα, μπορεί να βρει διαμάντια. Ένα από αυτά είναι το ντοκιμαντέρ του Jon Alpert, ενός Αμερικανού που αποφάσισε να ακολουθήσει την πολιτική ιστορία της Κούβας - χωρίς προκαταλήψεις - μέσα από τις ζωές των πρωταγωνιστών της για τέσσερις (!) δεκαετίες.

Σε αυτό το εκπληκτικό ντοκιμαντέρ γινόμαστε συμμέτοχοι των εμπειριών που έζησε ο Τζον Άλμπερτ στα ταξίδια που έκανε στην Κούβα. Κινείται σε τρία επίπεδα. Πρώτον, παρακολουθούμε την στρατιωτική και πολιτική αρχή της Επανάστασης, δηλαδή τον Φιντέλ Κάστρο. Δεύτερον, τους αγροτικούς πληθυσμούς, τρεις καλοσυνάτους και αγνούς καλλιεργητές στην επαρχία της Κούβας, τον Γρεγόριο, τον Άνχελ και τον Κριστόμπαλ Μπορέγο. Τρίτον, δύο εργατικές οικογένειες που ζουν σε αστικό περιβάλλον. 

Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τις έντονες αντιδράσεις των Κουβανών μεταναστών, αλλά και τη σταδιακή απογοήτευση όσων παραμένουν στη χώρα. Καθώς προχωράει το ντοκιμαντέρ, έχουμε την ευκαιρία να βρεθούμε στη δίνη των γεγονότων μαζί με τους Κουβανούς. Βλέπουμε την πύρινη και γεμάτη ιδανικά ομιλία του Κάστρο στον ΟΗΕ λίγο μετά την Επανάσταση, στην οποία κατηγορεί ανοιχτά τις ΗΠΑ για την ιμπεριαλιστική τους πολιτική και την εμπλοκή τους στα πολιτικά ζητήματα της Λατινικής Αμερικής. Βλέπουμε τις έντονες διαμαρτυρίες των Κουβανών μεταναστών που είτε εκδιώχθηκαν από το καθεστώς του Κάστρο είτε επέλεξαν μόνοι τους τη μετανάστευση. Βλέπουμε τους Κουβανούς που παραμένουν στη χώρα να είναι ευχαριστημένοι με την Επανάσταση και, στη συνέχεια, υπό την πίεση του αμερικανικού εμπάργκο να βρίσκονται σταδιακά ενάντια στο καθεστώς του Κάστρο ή να απογοητεύονται που ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να σταθεί πια στη χώρα τους μετά την κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ. 

Όλη η σύγχρονη ιστορία του Ψυχρού Πολέμου γίνεται απτή πραγματικότητα μέσα από την παρουσίαση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων που την έζησαν. Αυτό το ντοκιμαντέρ γεφυρώνει την απόσταση ανάμεσα στη μεγάλη Ιστορία και τις ζωές των ανθρώπων που τη βίωσαν. Έτσι, όσα συχνά μοιάζουν αφηρημένα στα βιβλία, αποκτούν ανθρώπινο πρόσωπο και γίνονται πιο κατανοητά.

Επιπλέον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η κινηματογραφική προσέγγιση του Alpert, ο οποίος δεν λειτουργεί ως αποστασιοποιημένος παρατηρητής, αλλά αναπτύσσει προσωπικές σχέσεις με τα πρόσωπα που καταγράφει. Έτσι, το ντοκιμαντέρ αποκτά έναν έντονα προσωπικό χαρακτήρα, χωρίς να διολισθαίνει στην υποκειμενική υπερβολή. 

Συνεπώς, πρόκειται για ένα άκρως ενδιαφέρον και εκπαιδευτικό πρόγραμμα που αξίζει κανείς να δει και, αν είναι εκπαιδευτικός, να αξιοποιήσει και στη διδασκαλία του!