Με αφορμή την παραίτηση δικαστικού λειτουργού με σκοπό την καταγγελία των δυσλειτουργιών του δικαστικού συστήματος στη χώρα μας συζητάμε για την έννοια της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Ακολουθεί ένα ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας.
Κείμενο 1
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ
Το παρακάτω κείμενο προέρχεται από τα κοινωνικά δίκτυα. Πρόκειται για μια προσωπική εξομολόγηση του δικαστικού λειτουργού, Γιάννη Ευαγγελάτου, ο οποίος μέσω της παραίτησής του από τη θέση του Εφέτη καταγγέλλει τις δυσλειτουργίες της απονομής δικαιοσύνης στη χώρα μας σήμερα...
Έφτασα, λοιπόν, στο τέλος της δικαστικής μου διαδρομής, νωρίτερα από το αναμενόμενο και, ίσως για όσους δεν με ξέρουν, κάπως αιφνίδια, αλλά σίγουρα ύστερα από ένα γεμάτο ταξίδι...
Αναπόφευκτα, ο νους επιστρέφει στην αρχή, όταν εισήλθα στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών και πίστευα ότι θα γινόμουν λειτουργός της Δικαιοσύνης, ότι θα απονέμω το Δίκαιο σύμφωνα με τον Νόμο και τη συνείδησή μου. Το Δίκαιο, όχι με τη στενή έννοια της έκδοσης των δικαστικών αποφάσεων, αλλά ως ζώσα δύναμη. Όλοι οι Δικαστές, έχω την αίσθηση, είχαμε στην αρχή κάποια όνειρα για τη Δικαιοσύνη, που στη συνέχεια τα λησμονήσαμε. Σαν να ρίξαμε άγκυρα στα όνειρά μας μόλις συναντήσαμε την καθημερινότητα, τον υπερβολικό φόρτο, την πίεση της ποσότητας σε βάρος της ποιότητας και τις άθλιες συνθήκες εργασίας στα δικαστικά «μέγαρα». Πολλές φορές, στη διάρκεια αυτής της διαδρομής, αναρωτήθηκα αν υπάρχουν στην Ελλάδα Δικαστές. Δικαστές με «Δ» κεφαλαίο. Δικαστές, που δεν συμπεριφέρονται αλαζονικά και απαξιωτικά στους δικηγόρους, αντιμετωπίζοντάς τους ως αντιπάλους και όχι ως συλλειτουργούς της Δικαιοσύνης… Δικαστές, που βλέπουν τους δικαστικούς υπαλλήλους ως μέλη της σύνθεσης του Δικαστηρίου και όχι ως υποτακτικούς τους… Δικαστές, που απονέμουν το Δίκαιο και δεν διεκπεραιώνουν απλώς υποθέσεις… Δικαστές, που νιώθουν λειτουργοί της Δικαιοσύνης και όχι υπάλληλοι του Υπουργείου … Δικαστές απαλλαγμένους από ναρκισσισμό και εγωπάθεια, που δεν θεωρούν ότι κατέχουν το αλάθητο του Πάπα… Δικαστές που μάχονται να βρουν την Αλήθεια και δεν ασπάζονται την τυπολατρία και την αυθαιρεσία… Δικαστές που μετατρέπουν την αγωνία και τα προβλήματα του πολίτη σε δικό τους αγώνα και προβληματισμό…
Υπηρέτησα περισσότερο από είκοσι χρόνια, σε οκτώ Δικαστήρια, στην Αθήνα και στην περιφέρεια και σχημάτισα την ακλόνητη πεποίθηση ότι υπάρχουν τέτοιοι Δικαστές στην Ελλάδα. Και είναι πάρα πολλοί! Αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων Δικαστών. Ωστόσο, τα λόγια τους πνίγονται από τις κραυγές των λίγων, οι οποίοι όχι μόνο συνεχίζουν να επιβιώνουν, αλλά και κυριαρχούν, καθώς θορυβούν ως κύμβαλα αλαλάζοντα. Ως πότε όμως; Ως πότε οι πολλοί Δικαστές θα χρεώνονται την αδιαφορία, την αναλγησία, την ανικανότητα, την ευθυνοφοβία των λίγων; Ως πότε θα ανέχονται να πλήττει, να προσβάλλει, να υπονομεύει το κύρος της Δικαιοσύνης αυτή η θλιβερή μειοψηφία; Ως πότε οι Δικαστές θα σιωπούν για όσα βλέπουν να συμβαίνουν στον χώρο της Δικαιοσύνης; Πόσο δίκαιη μπορεί να είναι μια δίκη, όταν ο Δικαστής καλείται να δικάσει είκοσι κακουργήματα σε μία ημέρα; Πόσος χρόνος αναλογεί στον κάθε κατηγορούμενο στις πολυπρόσωπες δίκες; Πόσες φορές πρέπει να προσέρχονται τα θύματα στα δικαστήρια μέχρι να διεξαχθεί η δίκη τους; Πώς γίνεται να εκδικάζονται υποθέσεις ανηλίκων δραστών, χωρίς την παρουσία επιμελητών ανηλίκων; Για πόσο ακόμη μπορεί να στηρίζεται το οικοδόμημα της Δικαιοσύνης στο φιλότιμο ορισμένων λειτουργών της; Και, εν τέλει, είναι επαρκώς θωρακισμένοι οι Δικαστές για να αποκρούουν τα βέλη που στρέφονται, από κάθε κατεύθυνση, κατά της ανεξαρτησίας τους;
Το δόγμα ότι «οι δικαστές μιλούν μόνο με τις αποφάσεις τους» έχει αξία και εφαρμογή σε μια ιδανική πολιτεία, που όλα λειτουργούν άψογα. Τότε, πράγματι, οι Δικαστές δεν θα είχαν λόγο να μιλούν… Όχι, όμως, τώρα που η Δικαιοσύνη νοσεί! Τώρα η ανοχή είναι συνενοχή! Όλοι μας φέρουμε μερίδιο ευθύνης για τη διαρκώς φθίνουσα εμπιστοσύνη του κόσμου στη Δικαιοσύνη. Όλοι μας φταίμε που το τελευταίο καταφύγιο του πολίτη μετατρέπεται σε πεδίο άγονης αντιπαράθεσης, όπου μόνο από τύχη ή σύμπτωση μπορείς να βρεις το δίκιο σου και μάλιστα με τον κίνδυνο να είναι ήδη αργά, αφού το δίκαιο, ως αγαθό, πρέπει να απονέμεται άμεσα, κάτι που σπάνια συμβαίνει…
Για να ανατείλει ξανά ο ήλιος της Δικαιοσύνης «θέλει δουλειά πολλή» και ίσως χρειάζεται να «καώ εγώ, να καείς εσύ, για να γίνουν τα σκοτάδια λάμψη», όχι ως πράξη αυτοθυσίας, αλλά ως έμπρακτη δήλωση αυτοσεβασμού και ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ και ως απόφαση να μη συμβιβαστείς με το ελάχιστο, όταν οφείλεις το μέγιστο.
Όσοι αγάπησαν αυτό το λειτούργημα και όσοι το υπηρέτησαν με σθένος και αυταπάρνηση, από όποια θέση κι αν βρίσκονται πλέον, δεν πρέπει να το αφήσουν άλλο να ολισθαίνει. Άλλωστε, το Δίκαιο, δεν είναι απλώς μια στείρα γνώση. Είναι κάτι που είτε το έχεις μέσα σου είτε όχι! Αν το έχεις, δεν μπορείς να το στερηθείς ποτέ, καθώς είναι άρρηκτα συνυφασμένο με το είναι σου. Όποιον δρόμο και αν ακολουθήσεις, όπου κι αν σταθείς, θα είναι πάντα μαζί σου, αφού ό,τι είναι αληθινό είναι και παντοτινό. Και στο τέλος κάθε ημέρας, θα είσαι πραγματικά ευτυχισμένος μόνο αν μπορείς να απαντάς καταφατικά στο ερώτημα : «Αποδόθηκε Δικαιοσύνη;»
Γιάννης Ευαγγελάτος
τέως δικαστικός λειτουργός
Από τον προσωπικό λογαριασμό στα κοινωνικά δίκτυα του πρώην δικαστικού λειτουργού
Δραστηριότητες
1. Να καταγράψετε τις προσδοκίες του δικαστή πριν ενταχθεί στο δικαστικό σύστημα σε συνάρτηση με τις δυσλειτουργίες που παρατήρησε και οι οποίες διέψευσαν τις προσδοκίες του.
2. Το κείμενο έχει εξομολογητικό χαρακτήρα. Να εξηγήσετε με αναφορά σε τρεις κειμενικούς δείκτες πώς επιτυγχάνεται το ύφος αυτό γλωσσικά.
3. Στο κείμενο γίνεται επίκληση στο συναίσθημα και επίκληση στην αυθεντία. Να εντοπίσετε από ένα μέσο πειθούς που να αντιστοιχεί σε καθέναν από τους δύο παραπάνω τρόπους και να εξηγήσετε την επικοινωνιακή του λειτουργία.
4. Στο κείμενο χρησιμοποιείται επανειλημμένα το ερωτηματικό. Να εντοπίσετε δύο παραδείγματα και να σχολιάσετε το επικοινωνιακό αποτέλεσμα από τη χρήση του.
5. Πώς αιτιολογεί ο δικαστής την απόφασή του να παραιτηθεί, σύμφωνα με το κείμενο; Τι θα κάνατε εσείς στη θέση του; Συμφωνείται με την επιλογή αυτή; Απαντήστε τεκμηριωμένα.
Κείμενο 2
Δύο παραδείγματα της αναγκαιότητας ύπαρξης ανεξάρτητης δικαιοσύνης
Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από κείμενο του συνταγματολόγου Σπ. Βλαχόπουλου, στο οποίο αναλύεται η έννοια της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.
Η θρυλική ιστορία του μυλωνά
Τη σημασία της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης για το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα την αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο η γνωστή ιστορία του μυλωνά στο Πότσνταμ της Γερμανίας. Όταν ο βασιλιάς της Πρωσίας Φρειδερίκος ο Μέγας τον απείλησε ότι θα του πάρει τον μύλο, γιατί έκανε θόρυβο και τον ενοχλούσε, ο μυλωνάς φέρεται να του απάντησε: «Ναι, αλλά υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο»!
Ελευθέριος Βενιζέλος
Για να θυμηθούμε όμως και κάτι ελληνικό, το 1929 ο Ελευθέριος Βενιζέλος στην εναρκτήρια συνεδρίαση του Συμβουλίου της Επικρατείας είχε ευχηθεί να
«κατορθώσωμεν … να εμπνεύσωμεν και εις τον τελευταίον πολίτην που κατοικεί εις τα απώτατα του κράτους ότι “υπάρχουν δικασταί εις τας Αθήνας” που προστατεύουν κάθε πολίτην αδικούμενον από οιονδήποτε διοικητικόν όργανον και από την κυβέρνησιν αυτήν χωρίς να έχη ανάγκην ο πολίτης να προσφεύγη εις πλάγια μέσα και εις την υποστήριξιν των ισχυρών της ημέρας δια να εύρη το δίκαιόν του».
Δραστηριότητες
1. Ποια είναι η αναλογία που επιχειρεί να κάνει ο συντάκτης; Ποια είναι η προθετικότητα;
2. Ποια είναι η σημασία της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, όπως διαφαίνεται από τα λόγια του Βενιζέλου που παρατίθενται;
3. Με αφορμή τα δύο παραπάνω κείμενα, σε άρθρο για το μπλογκ του σχολείου, να αναφερθείτε στη σημασία που έχει η δικαιοσύνη για την εξασφάλιση της δημοκρατίας (250-300 λέξεις).
.jpeg)
