Χορτοφαγία (Επίπεδο ελληνομάθειας Β1)

 

Η χορτοφαγία είναι ένας τρόπος διατροφής και ζωής. Οι άνθρωποι που είναι χορτοφάγοι δεν τρώνε κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι. Μερικοί δεν τρώνε και άλλα προϊόντα από ζώα, όπως αυγά ή γαλακτοκομικά. Τα τελευταία χρόνια, πολλοί επιστήμονες έχουν μελετήσει τη χορτοφαγία και λένε ότι μπορεί να είναι υγιεινή, αν γίνεται σωστά.

Όσον αφορά την υγεία, μια σωστή χορτοφαγική διατροφή μπορεί να έχει πολλά οφέλη. Οι άνθρωποι που τρώνε κυρίως φυτικές τροφές έχουν συχνά λιγότερα προβλήματα με την καρδιά, την πίεση και τον διαβήτη. Επίσης, τρώνε περισσότερα φρούτα, λαχανικά και όσπρια, που βοηθούν το σώμα να λειτουργεί καλά και να διατηρεί φυσιολογικό βάρος.

Η χορτοφαγία βοηθά και το περιβάλλον. Η παραγωγή φυτικών τροφών χρειάζεται λιγότερο νερό και λιγότερη γη από την παραγωγή κρέατος. Αντίθετα, η εκτροφή ζώων χρησιμοποιεί πολλούς φυσικούς πόρους και δημιουργεί αέρια που βλάπτουν το περιβάλλον. Έτσι, η χορτοφαγία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της ρύπανσης και στην προστασία της φύσης.

Για πολλούς ανθρώπους, η χορτοφαγία είναι και μια ηθική επιλογή. Δεν θέλουν να σκοτώνονται ζώα για τροφή. Επίσης, σε κάποιες θρησκείες, αυτή η διατροφή συνδέεται με τον σεβασμό προς όλα τα ζωντανά όντα.

Ωστόσο, η χορτοφαγία δεν είναι πάντα αυτόματα υγιεινή. Πρέπει να υπάρχει σωστός σχεδιασμός, ώστε το σώμα να παίρνει όλες τις απαραίτητες βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά. Με καλή ενημέρωση και ποικιλία τροφών, μπορεί να είναι μια πολύ καλή επιλογή για την υγεία και το περιβάλλον.

Ερωτήσεις κατανόησης και λεξιλογίου

1. Να γράψετε Σ (Σωστό) ή Λ (Λάθος):

1. Οι χορτοφάγοι τρώνε ψάρι, αλλά όχι κρέας.
2. Η χορτοφαγία μπορεί να είναι υγιεινή, αν γίνεται σωστά.
3. Οι φυτικές τροφές βοηθούν στη σωστή λειτουργία του σώματος.
4. Η παραγωγή κρέατος χρειάζεται περισσότερους φυσικούς πόρους.
5. Η χορτοφαγία δεν έχει καμία σχέση με το περιβάλλον.
6. Μερικοί άνθρωποι γίνονται χορτοφάγοι για ηθικούς λόγους. 

2. Απάντησε σύντομα:

Τι δεν τρώνε οι χορτοφάγοι;

Ποια τρόφιμα τρώνε περισσότερο οι χορτοφάγοι;

Πώς βοηθά η χορτοφαγία το περιβάλλον;

Γιατί κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν τη χορτοφαγία;

3. Συμπλήρωσε τις προτάσεις με λέξεις από το κείμενο:

(περιβάλλον, υγεία, ζώα, φυτικές τροφές, βιταμίνες)

1. Η χορτοφαγία μπορεί να βοηθήσει την ________.
2. Οι χορτοφάγοι τρώνε κυρίως ________.
3. Μερικοί άνθρωποι δεν θέλουν να βλάπτουν τα ________.
4. Είναι σημαντικό να παίρνουμε όλες τις ________.
5. Η προστασία του ________ είναι πολύ σημαντική.

Ερωτήσεις παραγωγής προφορικού λόγου

Άσκηση αντιπαράθεσης (Παιχνίδι ρόλων)

Διατροφή (χορτοφαγική – κρεατοφαγική)

• 1.  Έχετε αρχίσει τα τελευταία χρόνια χορτοφαγική διατροφή και πιστεύετε ότι βοηθάει στην αποτοξίνωση του οργανισμού και στο περιβάλλον. Πείθετε την φίλη σας ότι πρέπει να ακολουθήσει αυτόν τον τρόπο διατροφής.
• 2.  Πιστεύετε ότι το κρέας περιέχει πρωτεΐνες και άλλες θρεπτικές ουσίες που είναι απαραίτητες για τον ανθρώπινο οργανισμό. Ο άνθρωπος είναι παμφάγος και γι’ αυτό είναι απαραίτητη η κατανάλωση κρέατος. 

Εναλλακτική δραστηριότητα

Διατροφή (μαγείρεμα στο σπίτι – φαγητό στο εστιατόριο)

• 1.      Πιστεύετε ότι υπάρχουν εστιατόρια και μαγειρεία που ετοιμάζουν πολύ καλό φαγητό. Προτείνετε στη φίλη σας να τρώει από αυτά τα μέρη, ώστε να γλιτώσει χρήματα και χρόνο από την παρασκευή φαγητού.
• 2.  Πιστεύετε ότι το φαγητό απ’ έξω είναι άκρως ανθυγιεινό και αναφέρεστε στα οφέλη του μαγειρευτού φαγητού.

Άσκηση παραγωγής γραπτού λόγου

Σε περιοδικό για την υγεία γράφετε ένα άρθρο, για να εκφράσετε τις σκέψεις σας σε σχέση με τα οφέλη και τα μειονεκτήματα της χορτοφαγίας. 

Φιλοσοφικός Λόγος Γ' ΓΕΛ: Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια - Συνοπτικές σημειώσεις

Ενότητα 12

Εισαγωγικά:

-Έχουμε διάχυτες τις μεθόδους και τις αρχές του Αριστοτέλη: τελολογία και επαγωγή (παραδείγματα)

-Κατά τον Αριστοτέλη η εὐδαιμονία είναι ἐνέργειά τις ψυχῆς κατ’ ἀρετὴν τελείαν → άρα πρέπει να αναζητήσει τη φύση της αρετής

-διάκριση ψυχής:

• λόγον ἔχον μέρος
• ἄλογον μέρος
• ἄλογον πλὴν μετέχον λόγου (ἐπιθυμητικόν)

-Διανοητικές αρετές:

• σοφία (τεχνική γνώση)
• σύνεση (κριτική και αξιολογική ικανότητα)
• φρόνηση (ικανότητα λήψης αποφάσεων)

Πώς καλλιεργούνται; με χρόνο και πείρα (άρα κομβικής σημασίας η συμβολή του δασκάλου)

–Ηθικές αρετές: π.χ. γενναιότητα

Πώς καλλιεργούνται; με την προαίρεση και το έθος/εθισμό (με την επιδίωξη του μαθητή, άρα κομβικής σημασίας η αυτενέργεια του μαθητή)

επιχείρημα γλωσσικής προέλευσης (ήθος - έθος): αρχαία πρακτική επιχειρηματολογίας, σύνδεση ετυμολογίας και σημασιολογίας

-Ο Αριστοτέλης αντιτίθεται στις απόψεις του Πλάτωνα περί της έμφυτης αρετής και στην σύνδεση αρετής και γνώσης-Ιδέας (πρβλ και Σωκράτη ουδείς εκών κακός) ΟΜΩΣ παρότι ξεφεύγει από αριστοκρατική θεώρηση εποχής (άριστος = εσθλός = ενάρετος) συνεχίζει να διακρίνει π.χ. ευδαιμονία δούλου = διαφορετική από ελευθέρου, αφού για Αριστοτέλη ο δούλος είναι ζωντανό εργαλείο

-οἶον ὁ λίθος: επιστημονική παρατήρηση φυσικών φαινομένων. Επαγωγή (μυριάκις)

-οι ηθικές αρετές δεν είναι ούτε εκ φύσεως ούτε παρά φύσιν (με ανθρώπινη παρέμβαση για ανατροπή φυσικών δεδομένων) → δυνάμει

-οι δυνατότητες μπορούν να πραγματωθούν (δυνάμει → ἐνεργεία/εντελέχεια) (παράδειγμα όρασης). Οι δυνάμεις προηγούνται χρονικά των ενεργειών, αλλά οι ενέργειες προηγούνται οντολογικά των δυνάμεων:

η ενέργεια συνδέεται με την πλήρη ύπαρξη του πράγματος/όντος, καθώς μόνο τότε είναι ολοκληρωμένο


η δύναμη λειτουργεί ως μέσο για την εξασφάλιση της ενέργειας (σκοπός) - τελολογικός χαρακτήρας επιχειρήματος


η δυνατότητα μπορεί να πραγματωθεί ή όχι → ον ή μη ον

-τελειουμένοις: ἀρετὴ τελείωσίς τις τότε γὰρ ὅτι μάλιστα κατὰ φύσιν (Φυσ. Η 3, 246α 13)

-ὥσπερ τῶν ἄλλων τεχνῶν: παραδείγματα για καλύτερη κατανόηση κιθαρίζοντες κλπ

-παράδοξο: μπορούμε να πράττουμε ενάρετα χωρίς να είμαστε ενάρετοι;

ναι, μπορεί τυχαία πράξη. Απαραίτητες προϋποθέσεις για χαρακτηρισμό ενάρετου:

• γνώση (εἰδώς)
• βούληση (προαιρούμενος)
• βεβαιότητα (βεβαίως και ἀμετακινήτως)

Ενότητα 13

- επιχείρημα εκ του αντιθέτου → αν ήταν εκ φύσεως η ηθική αρετή, τότε δεν αλλάζει → τι νόημα θα είχε η δικαιοσύνη;

- σκοπός της πολιτείας = η δημιουργία καλών πολιτών (για την εξασφάλιση της ευδαιμονίας της πόλης → ευδαιμονία των ατόμων)

- αγαθά και φαύλα πολιτεύματα με βάση το παραπάνω κριτήριο

- το δίκαιο μάς εκπαιδεύει σε δίκαιες και ενάρετες πράξεις

- γένεση, αύξηση, τελείωση, παρακμή, φθορά (η πορεία όλων των φυσικών πραγμάτων κατά τον Αριστοτέλη)

- η ηθική αρετή γεννιέται και φθείρεται για τους ίδιους λόγους και με τους ίδιους τρόπους μέσω της σωστής εξάσκησης (ποιότητα), αλλιώς λανθασμένη

- μέσω αναλογίας προσπαθεί να μας πείσει (παράδειγμα τέχνης)

- συμπεριφορά 1. απέναντι σε άλλους, 2. απέναντι σε φόβους, 3. απέναντι σε επιθυμίες, 4. απέναντι στην οργή

- ο εθισμός δημιουργεί έξη (< ἔχω, μόνιμο στοιχείο του χαρακτήρα)

- επαγωγικό/δεοντοκρατικό συμπέρασμα

- αποτίμηση/συμπεράσματα: κοινωνικός ο χαρακτήρας της αρετής (την αποκτούμε μέσα από την καθημερινή συναναστροφή με άλλους, γιατί έχει αντίκτυπο στους άλλους, γιατί ρυθμίζουν τις κοινωνικές σχέσεις), η αξία της εκπαίδευσης για την καλλιέργεια της αρετής (εθισμός και σωστός εθισμός)



Ενότητα 14

-ο καθορισμός της οριστέας έννοιας (αρετή) ολοκληρώνεται με την ειδοποιό διαφορά (μεσότητα) που την διαχωρίζει από το προσεχές γένος (έξη/εθισμός)

-το μέσον υπάρχει σε καθετί ενιαίο και διαιρετό (αριστοτελική φυσική, σύγχρονη φυσική = πεδίο)

-αντικειμενικό μέσον (π.χ. αριθμητικό), υποκειμενικό μέσον (π.χ. διατροφή αθλητών)

-αν πεδίο αναφοράς είναι το πράγμα = αντικειμενικό μέσον (ποσοτικό)

-αν πεδίο αναφοράς είναι άνθρωπος = υποκειμενικό μέσον (ποιοτικό), Πρωταγόρας πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος

-το κατ’ αυτό:

μέσον = ένα, μοναδικό και αμετάβλητο

• ισχύει για όλα τα διαιρετά
• ισαπέχει από τα άκρα
• προκύπτει από μετρήσεις, παρατηρήσεις, επιστημονική γνώση
• δεν επιδέχεται άρνηση ή αμφισβήτηση

- το καθ’ ημάς:

• δεν είναι ίδιο για όλους
• είναι το μέσο ανάμεσα στην υπερβολή και την έλλειψη
• κριτήρια: λογική και συνεκτίμηση μεταβλητών

-έλλειψη ορολογίας για υποκειμενικό και αντικειμενικό (δημιουργήθηκαν πρώτη φορά στη μεσαιωνική φιλοσοφία, στα λατινικά), άρα: προσπαθεί περιφραστικά να το αποδώσει → λογοπλαστική ικανότητα

-αρετή = μεσότητα σε δύο άκρα → όμως υποκειμενική η μεσότητα. Πώς θα εξασφαλιστεί το αντικειμενικό στοιχείο; → επιστήμων (ειδικός, τεχνίτης)

-η ηθική αρετή:

1. είναι το μέσον σε δύο άκρα

2. ο ειδικός με λογική, γνώση και φρόνηση την προσδιορίζει

3. προσδιορίζεται υποκειμενικά

4. είναι αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης

-σημαντικές προϋποθέσεις: η αυτογνωσία, ο σχετικός χαρακτήρας (αλλά όχι ο σχετικισμός, ορισμός μέσω ορθού λόγου)

-γιατί δεν είναι εκ φύσεως η αρετή; → θα ήταν αντικειμενικά προσδιορίσιμη, δεν θα χρειαζόταν ο εθισμός




Ενότητα 15

-η μεσότητα στα συναισθήματα και τις πράξεις

-κριτήρια για συναισθήματα: 1. χρόνος, 2. πράγματα/συνθήκες, 3. πρόσωπα, 4. σκοπός, 5. τρόπος

-κριτήρια καθορισμού μεσότητας: 1. νόμοι, 2. παράδοση τόπου, 3. ορθός λόγος

-δεοντολογικό περιεχόμενο (δει, δει, δει…)

-υποκειμενικότητα (μεσότης τις…)

-διαφορά αρετής στον Αριστοτέλη και στον Πλάτωνα - ο Α. το θέτει μέσα στην πρακτική, ενώ ο Πλ. στον κόσμο των Ιδεών

-αναγκαίοι όροι για κατάκτηση αρετής: προαιρούμενος, ειδώς, βεβαίως και αμετακινήτως

-φρόνιμος = θεματοφύλακας της ισορροπίας του ορισμού, ο ορθογνώμων σύμφωνα με τις εκάστοτε συνθήκες, λειτουργεί σε δύο επίπεδα: 1. ως εγγυητής του σχετικισμού (δεν είναι ένα το πρότυπο του φρονίμου, αλλάζει ανάλογα με κοινωνία και χρόνο), 2. εγγυητής της σταθερότητας/αντικειμενικότητας (αποτελεί το πρότυπο, το μέτρο για αποφυγή του απόλυτου σχετικισμού).

Τρία ποιήματα

Τρία ποιήματα 

1. Σκάκι (Χόρχε Λουίς Μπόρχες)

ΙΙ

Ασθενικός βασιλιάς, λοξός αξιωματικός, φρενιασμένη

βασίλισσα, πύργος ευθύς, πολυμήχανος στρατιώτης

απάνω στην ασπρόμαυρη πορεία

ψάχνει ο ένας τον άλλο και συγκρούονται σ’ επίμονη μάχη.

Δεν ξέρουν πως το σίγουρο χέρι

του παίχτη τους ρυθμίζει τη μοίρα,

δεν ξέρουν πως μια τρομαχτική νομοτέλεια

ελέγχει τις αποφάσεις και τη διαδρομή τους.

Αλλά κι ο ίδιος ο παίχτης είναι αιχμάλωτος

(η έκφραση είναι του Ομάρ) μιας άλλης σκακιέρας

με μαύρες νύχτες και άσπρες μέρες.

Ο Θεός κινάει τον παίχτη κι ο παίχτης τα πιόνια.

Μα άραγε ποιος Θεός, πίσω από το Θεό, κινάει το νήμα

της σκόνης και του χρόνου, του ονείρου και της αγωνίας;

(Μτφρ Δημήτρης Καλοκύρης)

Πρωτότυπο κείμενο

Tenue rey, sesgo alfil, encarnizada

reina, torre directa y peón ladino

sobre lo negro y blanco del camino

buscan y libran su batalla armada.

No saben que la mano señalada

del jugador gobierna su destino,

no saben que un rigor adamantino

sujeta su albedrío y su jornada.

También el jugador es prisionero

(la sentencia es de Omar) de otro tablero

de negras noches y de blancos días.

Dios mueve al jugador, y éste, la pieza.

¿Qué Dios detrás de Dios la trama empieza

de polvo y tiempo y sueño y agonía?

2. Déjeuner du matin (Ζακ Πρεβέρ)

Έβαλε καφέ

στην κούπα

Έβαλε γάλα

στην κούπα με τον καφέ

Έβαλε ζάχαρη

μέσα στον καφέ με γάλα

Με το μικρό κουταλάκι

ανακάτεψε

Ήπιε τον καφέ με γάλα

Και άφησε την κούπα

Χωρίς να μου μιλήσει

Άναψε

ένα τσιγάρο

έφτιαξε κύκλους

με τον καπνό

έριξε την στάχτη

στο τασάκι 

χωρίς να μου μιλήσει 

χωρίς να με κοιτάξει

Σηκώθηκε

Έβαλε

το καπέλο του στο κεφάλι του

Έβαλε το αδιάβροχό του

γιατί έβρεχε

Και έφυγε

μέσα στην βροχή

χωρίς μιλιά

χωρίς να με κοιτάξει

Κι εγώ έπιασα το κεφάλι μου

μέσα στα δυο μου χέρια

Και έκλαψα.

(Μτφρ Φωτεινή Κατσίβα)

Πρωτότυπο κείμενο

Il a mis le café

Dans la tasse

Il a mis le lait

Dans la tasse de café

Il a mis le sucre

Dans le café au lait

Avec la petite cuiller

Il a tourné

Il a bu le café au lait

Et il a reposé la tasse

Sans me parler

Il a allumé

Une cigarette

Il a fait des ronds

Avec la fumée

Il a mis les cendres

Dans le cendrier

Sans me parler

Sans me regarder

Il s'est levé

Il a mis

Son chapeau sur sa tète

Il a mis

Son manteau de pluie

Parce qu'il pleuvait

Et il est parti

Sous la pluie

Sans une parole

Sans me regarder

Et moi j'ai pris

Ma tête dans ma main

Et j'ai pleuré. 

3. Δυο σώματα (Οκτάβιο Πας)

Δυο σώματα το ένα απέναντι στο άλλο

είναι κάποιες φορές δυο κύματα

και τη νύχτα είναι ωκεανός.

Δυο σώματα το ένα απέναντι στο άλλο

είναι κάποιες φορές δύο πέτρες

και τη νύχτα έρημος.

Δυο σώματα το ένα απέναντι στο άλλο 

είναι κάποιες φορές ρίζες

μες στη νύχτα μπλεγμένες.

Δυο σώματα το ένα απέναντι στο άλλο 

είναι κάποιες φορές δυο αστέρια που πέφτουν

μες στον άδειο ουρανό. 

(Μτφρ Φωτεινή Κατσίβα)

Πρωτότυπο κείμενο

Dos cuerpos frente a frente

son a veces dos olas

y la noche es océano.

Dos cuerpos frente a frente

son a veces dos piedras

y la noche desierto.

Dos cuerpos frente a frente

son a veces raíces

en la noche enlazadas.

Dos cuerpos frente a frente

son a veces navajas

y la noche relámpago.

Dos cuerpos frente a frente

son dos astros que caen

en un cielo vacío.

Λόγιοι τύποι από τον παθητικό αόριστο β' της αρχαίας στην νέα ελληνική