Θέματα και απαντήσεις στις Πανελλαδικές 2026 - Λατινικά

ΚΕΙΜΕΝΑ 

Atilius Rēgulus, cum Poenos in Africā funderet, ad senātum scripsit mercenarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus; id senatui publice curāri placuit, quoniam Rēgulus aberat. Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum mehercule erat populum Rōmānum tribūtum Scipiōni conferre, cum a Carthagine semper tribūtum ipse exigeret.

…………………………………………………………………………………………

Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem.   ………………………………………………………………………………………………

Α1.  Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των αποσπασμάτων: «Atilius Rēgulus … reliquerat pater» και «Porcia, Bruti uxor … praeripuisset officium». Μονάδες 20 

Δ1α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους:  

ab eo:   είναι ……………………. στο …………………….   

curāri:   είναι ……………………. στο …………………….  

semper:   είναι ……………………. στο …………………….   

uxor:      είναι ……………………. στο …………………….  

temerarium:   είναι ……………………. στο ……………………. 

amōris:   είναι ……………………. στο …………………….   Μονάδες 12 

Δ1β. «cum Poenos in Africā funderet»: Να αντικαταστήσετε τον προσδιορισμό του τόπου με τον κατάλληλο τύπο των λέξεων Roma, Athenae, Carthago, ώστε να δηλώνεται η ίδια επιρρηματική σχέση.  Μονάδες 3 Μονάδες 15 

Δ2α. «cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset»: Να αναγνωρίσετε το είδος της δευτερεύουσας πρότασης (μονάδα 1), να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1), τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της (μονάδες 2). Στη συνέχεια, να συμπτύξετε τη δευτερεύουσα πρόταση στην αντίστοιχη μετοχή (μονάδες 2).  Μονάδες 7 

Δ2β. «Brutus ad eam obiurgandam vēnit»: Να δηλώσετε τον προσδιορισμό του σκοπού με: α) τελική πρόταση (μονάδες 3) β) σουπίνο (μονάδες 2) γ) εμπρόθετη γενική του γερουνδίου (μονάδες 3) Μονάδες 8 Μονάδες 15 

Απαντήσεις 

Α1. Ο Ατίλιος Ρήγουλος, όταν κατατρόπωνε τους Καρχηδόνιους στην Αφρική, έγραψε στη Σύγκλητο ότι είχε φύγει ο εργάτης του και ότι ο αγρός είχε εγκαταλειφθεί από αυτόν. Η Σύγκλητος αποφάσισε να αναλάβει η πολιτεία τη φροντίδα του, επειδή ο Ρήγουλος απουσίαζε. Οι κόρες του Σκιπίωνα πήραν προίκα από το δημόσιο ταμείο, επειδή ο πατέρας τους δεν τους κληροδότησε τίποτα.

Η Πορκία, σύζυγος του Βρούτου, όταν έμαθε το σχέδιο του άντρα της για τη δολοφονία του Καίσαρα, ζήτησε ένα μικρό μαχαιράκι τάχα για να κόψει τα νύχια της και με αυτό αυτοτραυματίστηκε επειδή δήθεν τυχαία της γλίστρησε. Έπειτα ο Βρούτος όταν κλήθηκε από τις φωνές των υπηρετριών στην κρεβατοκάμαρα ήρθε για να την μαλώσει, γιατί τάχα έκλεψε την τέχνη του μανικιουρίστα. 

Β1. 1 - γ, 2 - α, 3 - β, 4 - α, 5 - β

Β2. 1 - ε, 2 - ζ, 3 - α, 4 - γ, 5 - δ

Γ1. senatus

rura 

earum

dotium 

illa

aequius, aequissimum

popule

virorum

cultello tonsorio

ancillae

certe 

talia consilia 

Γ2. α. elapso - elabi

vocatus - vocare

molientem - moliri

Γ2. β. scribendi

discedamus

absens 

acceptum 

conferto 

exegimus

interficiet 

vulnerabatis

venissent

Δ1. α. ab eo: ποιητικό αίτιο (εμπρόθετο, γιατί είναι έμψυχο) στο παθητικό απαρέμφατο dessertum esse

curari: υποκείμενο του απροσώπου ρήματος placuit

semper: επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα exigeret

uxor: ομοιόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, παράθεση στο Porcia

amoris: ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, γενική αντικειμενική στο indicium

temerarium: ομοιόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, επιθετικός προσδιορισμός στο factum 

Δ1. β. cum Poenos Romae (α' κλίσης σε ενικό), Athenis (α' κλίσης σε πληθυντικό), Carthagine (γ' κλίσης) funderet

Δ2. α. δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας με ρήμα το poposcit. Εισάγεται με τον ιστορικό-διηγηματικό σύνδεσμο cum και εκφέρεται με υποτακτική, γιατί ο ιστορικός-διηγηματικός σύνδεσμος cum υπογραμμίζει τη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια και δημιουργεί μεταξύ τους μια σχέση αιτίας και αιτιατού, ενώ είναι φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου στην υποτακτική και συγκεκριμένα με υποτακτική υπερσυντελίκου (cognovisset), γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (poposcit) και δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν. 

Για να εκφράσουμε το προτερόχρονο, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μετοχή παρακειμένου. Όμως η μετοχή του παρακειμένου στα λατινικά είναι μόνο παθητική. Επομένως, η σύνταξη θα είναι παθητική: όταν μαθεύτηκε το σχέδιο. Η λέξη consilium δεν έχει άλλη λειτουργία στην πρόταση, άρα θα είναι απόλυτη:  

cognito consilio viri sui de interficiendo Caesare 

Δ2. β. Brutus venit ut obiurgaret eam

Brutus venit obiurgatum eam.

Brutus venit eam obiurgandi causa (εμπρόθετο γερούνδιο με αντικείμενο σε αιτιατική, υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη: Brutus venit eius obiurgandae causa)