Επεξεργασία πηγής: Η νέα γενιά

Ενδεικτική επεξεργασία πηγής 

Η νέα γενιά. Ιστορία ΟΠ Ανθρωπιστικών Γ' ΓΕΛ 

Επισηµαίνοντας χωρία των παρακάτω κειµένων και

αξιοποιώντας τις ιστορικές γνώσεις σας, να εξηγήσετε τις

συνθήκες ανάδειξης της «νέας γενιάς» µετά την παρακµή των

ξενικών κοµµάτων και τα αιτήµατα που αυτή προέβαλε.

Μονάδες 25

1ο βήμα: Διαβάζω καλά την εκφώνηση: μου ζητάει τις συνθήκες και τα αιτήματα

2ο βήμα: Ελέγχω ποιες πληροφορίες από τα κείμενα είναι χρήσιμες και τις συνδυάζω με τις ιστορικές μου γνώσεις

Κείµενο Α΄

Περί το τέλος της βασιλείας του Όθωνος θα

εµφανισθούν αι νέαι πολιτικαί δυνάµεις, προερχόµεναι

εκ της µετεπαναστατικής γενεάς, η οποία, εµποτισµένη µε

τας εξελισσοµένας εις την Ευρώπην φιλελευθέρας ιδέας,

θα αναλάβη το έργον της ολοκληρώσεως της

∆ηµοκρατίας. Αι δυνάµεις αυταί θα επιτύχουν και την

έξωσιν του Όθωνος (...).

 ………………………………………………………………………………………………………

Ο ελληνικός λαός, υπό την ηγεσίαν της

µεταπελευθερωτικής γενεάς, διεξεδίκει αποφασιστικώς

την πλήρη ανεξαρτησίαν του. Οι επί κεφαλής της

Επαναστάσεως του 1862 ήσαν νέοι επηρεασµένοι

βαθύτατα από τας φιλελευθέρας ιδέας. Εξ άλλου κατά

την διαρρεύσασαν τριακονταετίαν, η πληθυσµική

σύνθεσις της Ελλάδος είχεν υποστή τοιαύτην εξέλιξιν (...)

ώστε υφίσταντο, πλέον, νέα κοινωνικά, οικονοµικά και

πολιτικά δεδοµένα. Ακόµη και η αναλογία µεταξύ

πληθυσµού της υπαίθρου και αστικών κέντρων είχεν

ουσιωδώς µεταβληθή εις βάρος του πρώτου. Τέλος, είχεν

αρχίσει να διαµορφούται ηγετική τάξις, τελείως

διάφορος της προελθούσης εκ του αγώνος της

ανεξαρτησίας.

 Γρηγόριος ∆αφνής, Τα ελληνικά πολιτικά κόµµατα,

1821-1961, σσ. 54 και 59.

Κείµενο Β΄

Μετά το τέλος του Κριµαϊκού Πολέµου (…), το

αντιδυναστικό ρεύµα δυνάµωσε, για να κορυφωθεί κατά την

τριετία 1859-1862. Με αφορµή διώξεις εναντίον

φιλελεύθερων διανοουµένων, όπως ο Αλεξ. Σούτσος

(Φεβρουάριος 1859), και µε ενεργό συµµετοχή της «χρυσής»

φοιτητικής νεολαίας της εποχής (…) η αντιπολίτευση κατά

του Όθωνα γενικεύτηκε, παρασέρνοντας µια πλειάδα

ετερογενών πολιτικών και στρατιωτικών στοιχείων που, για

διαφορετικούς λόγους, επιζητούσαν την αποµάκρυνση της

δυναστείας.

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Εισαγωγή στην ελληνική συνταγµατική

ιστορία, σ. 71.

(Θέματα Πανελληνίων 2003)

Ενδεικτική απάντηση:

(με υπογράμμιση τα κομμάτια που συμπληρώνουμε, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από το σχολικό βιβλίο)

Η παρακμή των ξενικών κομμάτων συμπίπτει με την ανάδειξη μιας νέας γενιάς ανθρώπων με εντελώς διαφορετική νοοτροπία και καταβολές. Οι ηγετικές προσωπικότητες των ξενικών κομμάτων είχαν βιώσει την Επανάσταση και η νοοτροπία τους, τα ιδανικά τους, οι απόψεις τους είχαν διαμορφωθεί στην προεπαναστατική περίοδο. Για την αμέσως επόμενη γενιά, η Επανάσταση ανήκε στην ιστορία. Η ανάπτυξη της νέας γενιάς πολιτικών και κομμάτων στον ελληνικό χώρο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ιδεολογικών και κοινωνικών μετασχηματισμών. Η νέα αυτή γενιά είχε επηρεαστεί βαθιά από τις φιλελεύθερες ευρωπαϊκές αντιλήψεις του 19ου αιώνα, οι οποίες προέβαλλαν την ελευθερία, τα ατομικά δικαιώματα και τη λαϊκή κυριαρχία. Υπό την επίδραση αυτών των ιδεών, βασική της επιδίωξη αποτέλεσε η καθιέρωση και εδραίωση της δημοκρατίας, σε αντίθεση με τις αυταρχικές μορφές διακυβέρνησης.

Επιπλέον, η γενιά αυτή βίωνε ραγδαίες αλλαγές λόγω των συχνών πολιτικών μεταβολών και της οικονομικής και τεχνικής ανάπτυξης, που ακολουθούσαν πρωτόγνωρους ρυθμούς. Η οικονομική και κοινωνική μεταβολή είχαν ως συνέπεια την εκ θεμελίων μεταβολή της αντίληψης για τη ζωή. Οι άνθρωποι σταμάτησαν να ζουν όπως οι πρόγονοι τους. Αυξήθηκε ο αστικός πληθυσμός, ο οποίος βρισκόταν πιο κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων, στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από το κείμενο Α.  Με αυτόν τον τρόπο, είχε μεγαλύτερη δυνατότητα ενημέρωσης για τις εξελίξεις. Εντυπωσιακή ήταν επίσης και η μείωση των αναλφάβητων στον ανδρικό πληθυσμό. Η σχετικά γρήγορη διάδοση της παιδείας αύξησε τις κοινωνικές εντάσεις. Οι απαιτήσεις των ανθρώπων αυξήθηκαν. Ακόμη και οι ημιμαθείς άρχισαν να επικρίνουν τις δυσλειτουργίες του κράτους και την καθυστέρηση σε σχέση με τις χώρες της Δύσης, ενώ εντάθηκε η επιθυμία για συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα. Οι εξελίξεις αυτές εκτυλίχθηκαν μέσα σε μια τριακονταετή περίοδο έντονων αλλαγών (κείμενο Α), κατά την οποία σημειώθηκαν οι ως ανωτέρω σημαντικές οικονομικές και πληθυσμιακές μεταβολές, με συνέπεια την οικονομική ανάπτυξη, την αστικοποίηση και την διεύρυνση της κοινωνικής βάσης, οι οποίες συνέβαλαν  καθοριστικά στη διαμόρφωση νέων πολιτικών αιτημάτων και ενίσχυσαν τη συμμετοχή των πολιτών στα δημόσια πράγματα.

Ακόμη, η νέα γενιά δεν είχε τις εμπειρίες της προηγούμενης (τουρκοκρατία, επανάσταση, αντιβασιλεία, βοήθεια των Δυνάμεων σε κρίσιμες στιγμές) και αποστασιοποιήθηκε από τις αντιπαραθέσεις που κυριαρχούσαν στην προηγούμενη γενιά και από τα κόμματα που τις εξέφραζαν. Η νέα γενιά ασκούσε έντονη κριτική στους παλαιότερους και φρονούσε ότι το συνταγματικό πολίτευμα δεν μπορούσε να αναπτυχθεί, καθώς το εμπόδιζαν η Αυλή και ο ίδιος ο βασιλιάς, τον οποίο θεωρούσε πολιτικά ατάλαντο. Το αντιδυναστευτικό ρεύμα, που στρεφόταν κατά της μοναρχίας, ενδυναμώθηκε σταδιακά και κορυφώθηκε μετά το 1856, εκφράζοντας τη γενικευμένη δυσαρέσκεια απέναντι στο υπάρχον καθεστώς. Όπως αναφέρεται και στο κείμενο Β, χαρακτηριστική αφορμή για την όξυνση αυτών των αντιδράσεων αποτέλεσε η εξορία του Σούτσου το 1859, γεγονός που ανέδειξε τα όρια της μοναρχικής εξουσίας και επιτάχυνε τη συγκρότηση νέων πολιτικών δυνάμεων.

Έτσι, περί τα τέλη της δεκαετίας του 1850 έγινε φανερή μια συνολική δυσαρέσκεια μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού λόγω της οικονομικής δυσπραγίας και της δυσλειτουργίας του πολιτικού συστήματος και συγκροτήθηκαν αντιπολιτευτικοί όμιλοι με εκσυγχρονιστικά κατά κύριο λόγο αιτήματα: ελεύθερες εκλογές, φορολογική μεταρρύθμιση με στόχο την ελάφρυνση των αγροτών, κρατικές επενδύσεις σε έργα υποδομής, ίδρυση αγροτικών τραπεζών, απλούστερη διοίκηση.

Τα αιτήματα αυτά εξέφρασε σε μεγάλο βαθμό με την πολιτική του δράση ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος. Το Φεβρουάριο του 1862 η δυσαρέσκεια κατέληξε σε επανάσταση, με αίτημα την απομάκρυνση του βασιλιά. Στην επανάσταση συμμετείχαν κατά κύριο λόγο αξιωματικοί, άνεργοι απόφοιτοι πανεπιστημίου που δεν ήθελαν να εργαστούν στους κλάδους της αγροτικής και βιοτεχνικής παραγωγής και αισθάνονταν κοινωνικά αδικημένοι. Συμμετείχαν ακόμη και πολλά άτομα ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία ζητούσαν ευκαιρίες για ενεργότερη συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα. Στις 12 Οκτωβοίου 1862 ο Όθων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα.

Συμπερασματικά, η διαμόρφωση της νέας γενιάς πολιτικών πραγματοποιήθηκε μέσα σε συνθήκες βαθιών ιδεολογικών, κοινωνικών και οικονομικών μεταβολών, που τη διαφοροποίησαν ουσιαστικά από την προηγούμενη γενιά των ξενικών κομμάτων. Επηρεασμένη από τις φιλελεύθερες ευρωπαϊκές ιδέες και ενισχυμένη από την αστικοποίηση και τη διάδοση της παιδείας, η νέα γενιά ανέπτυξε αυξημένη πολιτική συνείδηση και κριτική στάση απέναντι στο καθεστώς. Ως αποτέλεσμα, προέβαλε αιτήματα δημοκρατικής οργάνωσης του κράτους, εκσυγχρονισμού της διοίκησης και της οικονομίας, διεύρυνσης της πολιτικής συμμετοχής και απάλειψης της μοναρχικής εξουσίας, εκφράζοντας τη συνολική δυσαρέσκεια της κοινωνίας και οδηγώντας τελικά στη ριζική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού. 

(681 λέξεις)